Selamün Yavuz yazdı: Anayasa referandumu (1): Takdir sizin

TÜRKİYE’de 16 Nisan Pazar günü yapılacak anayasa değişikliği referandumu ile ilgili tartışmalar alevlenerek sürerken, yapılan araştırmalar seçmelerin büyük bir kısmının değiştirilmesi öngörülen anayasa maddeleri hakkında herhangi bir bilgiye sahip olmadıklarını ortaya koyuyor.

Öngörülen değişikliklerin içeriği bilinsin bilinmesin, elbette ‘Evet’ diyenlerin de, ‘Hayır’ diyenlerin de kendilerine göre gerekçeleri var; buna saygı duymak gerekir.

Ama madem anayasa değişikliği için referandum yapılması kararlaştırıldı; seçmenin de konuyu iyi öğrenerek doğru seçim yapması önemli.

***

Halkoylaması, yani referandumun demokrasilerde bir yöntem olarak kullanılmasının yanlış olduğunu daha önce de yazdım… (https://www.interajans.nl/selamun-yavuz-yazdi-referandum/).  Sonuçtan ne çıkarsa çıksın seçilen yöntem hatalı, çünkü Anayasa gibi devletin idaresini derinden etkileyen değişikler için siyasi ve toplumsal uzlaşı aslında şarttır. Oysa referandumlarda uzlaşı yoktur, tam tersine her referandumun sonucu ya siyah çıkar ya da beyaz. Referandumlarda hiçbir zaman grinin renk tonlarına yer yoktur. Oysa yıllardır ayrıştırma politikalarının kurbanı Türk toplumunun daha çok gri tona ihtiyacı var. Toplum artık daha çok toplumsal uzlaşı, daha çok karşılıklı hoşgörü ve saygı, siyasette daha yumuşak bir üslup istiyor.

***

16 Nisan referandumun sonucu ne olursa olsun, bir oy farkıyla dahi olsa yine çoğunluğun dediği olacak; azınlığın isteklerine en ufak bir taviz verilmeyecek. O yüzde 50-1’lik azınlık, istemediği bir yönetim tarzında yaşamak zorunda kalınca mutlu ve huzurlu mu olacak?

Referandumun sonucu ne olursa olsun, çoğunluğun dediği olacak, azınlık hiç sayılacak!

Oysa çağdaş ve çoğulcu demokrasi, çoğunluğun isteklerini yerine getirmek kadar, azınlığın da haklarını korumak, savunmak ve isteklerini göz ardı etmemektir. Onun için çoğunluğun demokrasisini değil, çoğulcu demokrasinin gereklerini yerine getirmek gerekir. Çoğulcu demokrasinin siyasetteki karşılığı toplumsal uzlaşıdır.

Dolaysıyla referandum yöntemine bu yönden bakacak olursak aslında demokrasilerde uygulanan en anti-demokratik seçim yöntemidir.

***

Diğer yandan, anayasa değiştirmek ciddi bir iştir, üzerinde uzun uzun düşünülmesi ve tartışılması, uzmanların, bilim adamlarının, üniversitelerin görüşlerinin alınması gerekir. Bunların hiçbirisi yapılmadan iki ay içerisinde mecliste bütün tartışmaları bitirip konuyu referanduma götürerek anayasa değiştirilmez. Bunun ileride topluma ve devlete vereceği yaralar çok ağır olur. Toplumun büyük bir çoğunluğunun şikâyetçi olduğu ’12 Eylül Anayasası’ bile daha ciddi bir çalışma sonucu halkoylamasına sunulmuştu.

***

Her ne kadar 18 maddelik bu anayasa değişikliği teklifi halkın önüne sunulmuş olsa da öngörülen değişiklikler anayasanın diğer 67 maddesinin de uyumlu hale getirilmesini gerektiriyor. Yani toplamda anayasanın 85 maddesinin değiştirilmesi gerekecek. Bundan dolayı da değişikliğin etkisi ve kapsamı sanıldığından daha büyük.

***

Anayasa değişikliği gibi önemli bir konunun referandum yoluyla halka sunulması yanlış, ama toplamda 85 madde değişikliğini içeren bir öneriyi halkın önüne getirmek külliyen yanlış. Halktan bütün bu önerileri incelemesini ve adeta anayasa uzmanı olmasını bekleyemezsiniz. Bir ya da iki konuda bir değişiklik önerisi olsa bu halka daha iyi, daha net anlatılabilir; halk da daha kolay bir seçim yapabilir. İşinde gücünde, gece gündüz ekmek parası peşinde olan vatandaştan bu kadar kapsamlı ve çetrefilli anayasa değişikliğini inceledikten sonra bir tercih yapacağını bekleyemezsiniz.

Kaldı ki değiştirilmesi önerilen maddelerin içinde seçmenlerin hem benimsedikleri, hem de benimsemedikleri maddeler olabilir. O zaman halk‘Evet’ ya da ‘Hayır’ tercihini neye göre yapacak?

***

Belki daha da vahim olanı, değiştirilmesi istenen maddelerin arasında çelişkilerin olmasıdır. Bu çelişkiler arasında vatandaş nasıl bir tercih yapacak?

***

Ülkede Olağanüstü Hal (OHAL) koşulları varken anayasa değişikliğinin alelacele referanduma sunulması da sancılı bir durum. Mevcut hükümetin OHAL yetkilerini kullanarak eşit şartlarda referanduma gidilmesine engel olduğunun örnekleri her gün görülüyor.

***

Bir diğer sancılı durum da, mevcut Anayasa’nın 81. Maddesine göre milletvekilleri ve bakanlar kurulunun anayasaya bağlı kalacaklarına dair yemin etmiş olmaları. Bu elbette onları bağlar. Mevcut anayasaya göre ne meclise, ne Bakanlar Kurulu’na yeni bir anayasa yapmaları için yetki verilmiyor. Anayasa’nın 6. Maddesi de ‘Hükümetler kaynağını anayasadan almayan yetkileri kullanamazlar’ hükmünü koymuştur.

Peki, mevcut anayasayı değiştirmenin bir yolu yok mu?

Yargıtay Cumhuriyet eski Başsavcısı Sabih Kanadoğlu şöyle açıklıyor: ‘Elbette var. Mevcut meclis dört yıl için yasama yetkisi almıştır. Meclis üyeleri mevcut anayasaya sadakat yemini etmiştir. 1. ve 2. maddede belirtilen nedenlerle bu meclisin bir yeni anayasa yapma yetkisi yoktur. Ama Anayasa’nın 175. Maddesine göre, o maddede yaptığınız değişiklikle bu sağlanır. Yeni bir anayasa yapma şartlarını oluşturmak için, evvela halkın yeni bir anayasa isteyip istemediği referanduma sunulur. Bu halk oylamasında da nitelikli bir çoğunlukla halk ‘Evet’ derse, yani nitelikli çoğunlukla kabul edildiği takdirde barajsız bir seçimle kurucu meclis oluşturulur. Bu kurucu meclisin hazırlayacağı yeni anayasa taslağı yeniden referanduma sunulur. İş bu kadar net ve basittir.’

İş bu kadar net ve basitken vatandaşı bu kadar germeye, kutuplaştırmaya ne gerek vardı?

***

Baştan sona yanlışlarla dolu bu anayasa değişikli süreci sonunda TBMM’de kabul edilen ve 18 maddeyi içeren öneriler şu anda önümüzde duruyor. Buna ‘Evet’ ya da ‘Hayır’ dememiz için 27 Mart ile 9 Nisan arasında gümrük kapılarında ve yurt dışı temsilciliklerinde, Türkiye’de ise 16 Nisan’da oy verme işlemi yapılacak.

Önümüzdeki haftalarda anayasa değişikliği önerisinin maddelerini tek tek açıklayıp değerlendireceğiz. Tercih yaparken önerilen değişikliklerin içeriğini bilerek oy kullanmak önemli. İster ‘Evet’ oyu kullanın, isterse ‘Hayır’; takdir sizin.

 

Elektronik posta: syavuz@kpnmail.nl
Twitter: @SYavuzTR
Facebook: www.facebook.com/selamunyavuz

 

   

     

 

 

 

 

 

© InterAjans – Haberlerin tüm hakları İnterAjans’a aittir, izinsiz kullanılamaz.

Paylaş

© 2001-2022 InterAjans.nl • Her hakkı saklıdır.

Back To Top
Inter Ajans
error: Content is protected !!