Selamün Yavuz yazdı: Büyük veri

SON günlerde WhatsApp’ın veri paylaşımı konusunda aldığı karar kamuoyunda ve özellikle sosyal medya platformlarında çokça konuşulmaya başlandı.

WhatsApp’in bu kararının özü, bu platformdaki verilerin Facebook veri sunucularına açılması. Yani, bu verilerin Facebook tarafından da kullanılmasının sağlanması.

Bilindiği gibi Facebook’un sahibi Mark Zuckerberg aynı zamanda WattsApp’in da sahibi. Ancak Facebook’un aksine WhatsApp Zuckerberg’in şirketine kâr sağlayan bir platform değil.

Hangi veriler paylaşılacak?

Paylaşılacak veriler, kişiye özel bilgiler değil, özel yazışmaların içeriği de değil. Ama örneğin en çok günün hangi saatlerinde yazıştığınız, yazışmalarınızda en çok hangi sözcükleri kullandığınız, yaşınız, cinsiyetiniz vesaire paylaşılacak veriler arasında.

Facebook, bu verilerin desteğiyle kendi verilerini de kullanarak kullanıcı ile ilgili bir veri tabanı oluşturuyor. Yani, dostları, zevkleri, gelir düzeyi, siyasi tercihi, vaktini nerede geçirdiği, nerede tatil yaptığı, hangi klas araba kullandığı vesaire bir algoritmayla kaydediliyor, buna göre de sosyal medyada reklamlar önünüze çıkıyor.

Bunun en basit örneğini Youtube’da deneyebilirsiniz. Kendi hesabınızla Youtube’a girdikten sonra iki tane ardı ardına siyasi içerikli film seyredin, tekrar ana sayfanıza döndüğünüzde size önerilen filmlerin siyasi içerikli olduğunu görürsünüz. İki tane ardı ardına doğa belgeseli seyredin, ana sayfanızda size yüzlerce doğa belgeseli önerilecektir.

Ya da internette herhangi bir sitede çerezleri (cookie) benimsediğinizde zaten sizinle ilgili veriler kayıt altına alınıyor; bu veriler sunucu belleklerine atılıyor, siz bir daha bilgisayarın başına geçtiğinizde en son çerezlerini benimsediğiniz internet sitesindeki faaliyetlerinizle ilgili reklamları karşınızda buluyorsunuz.

Yani, aslında bu verilerin paylaşılması internet ortamında yıllardan beri kullanılan bir yöntem. Bu ne ilk ne de son olacak.

Büyük veri

Bütün bu verilerin toplamına ‘Büyük veri’ (Big data) deniliyor. Büyük veri ise sizin tercihlerinizi etkilemek için kullanılıyor. Sizin sosyal medyayı kullanım verilerinizden oluşturulan algoritmayla sizinle ilişkilendirilen konularda algılar oluşturuluyor.

Bir örnek daha vereyim.

Sizinle ilgili kaydedilen verilerde sizin şiddet içerikli filmlerden hoşlandığınız bilgisi varsa, örneğin Netflix’te filmlerin sizin ekranınıza yansıyan görsellerinde şiddet yer alıyor. Ama eşinizin verilerinde daha romantik filmlerden hoşlandığı bilgisi varsa bu kez Netflix eşinizin ekranında aynı filmin romantik görselini gösteriyor. Yani ekranda gördüğünüz görseller bile kişiye özel olarak düzenlenebiliyor. Film gerçekte şiddet içerikli olsa bile eşiniz için filmin romantik olduğu algısı oluşturuluyor. Ya da tam tersi.

Yani büyük veri, sosyal paylaşım platformlarında reklam veren şirketlerin kişiye özel algı oluşturulması için kullanılıyor. Bu sayede bu şirketler daha çok ürün satıp daha çok para kazanacaklar.

Bir diğer ayrıntı ise, büyük verideki ‘Düşük gelirli’ kategorisindeki kullanıcıların verileri kâr amaçlı şirketler için pek de ilgi çekici değil, çünkü bu şirketler düşük gelirli insanlardan zaten fazla kâr edemeyeceklerdir.

Alternatif

Sosyal medyada, WhatsApp’in bu kararından dolayı diğer alternatiflere yönelmeyi teşvik edici paylaşımlar oluyor.

Sosyal medya kullanıcıları elbette özel verilerinin paylaşılmasını istemiyorlar. Haklılar da. Eğer bunu istemiyorlarsa fazla alternatifleri de yok. Ya şartları kabul edecekler ya da bu uygulamaları kullanmayacaklar. WhatsApp’tan çıkıp başka platformlara yönelmek çözüm değil. Çünkü hiçbir platform, kullanıcı verilerini kendi kullanmadan ve bu verileri üçüncü kişilerle paylaşmadan ayakta duramaz.

Bence en iyi alternatif, sosyal paylaşım platformlarında size özel oluşturulan algılara karşı dirençli olmak, bunun için de kendinize göre yöntemler oluşturmak.

Portakal almak için pazara gittiğinizde önünüze gelen ilk satıcı size çeşitli bahaneler uydurarak mandalina satmayı becerebiliyorsa böyle algılara oldukça açıksınız demektir. Portakal için pazara gittiğinizde satıcıların mandalina almanız için yoğun telkinlerine ve baskılarına rağmen ne yapıp edip portakalla eve dönüyorsanız WhatsApp’in verileri paylaşması sizi pek fazla etkilemez.

SELAMÜN YAVUZ
Elektronik posta: syavuz@kpnmail.nl
Twitter: @SYavuzTR
Facebook: www.facebook.com/selamunyavuz

 

      

 

©  InterAjans/Haberlerin tüm hakları İnterAjans’a aittir, izinsiz kullanılamaz.

 

Paylaş

© 2001-2017 InterAjans.nl • Her hakkı saklıdır.

Back To Top
Inter Ajans
error: Üzgünüz, içerik telif hakları nedeni ile korunmaktadır.