Selamün Yavuz yazdı: Lahey’de sıcak bahar ayları

HOLLANDA‘da 15 Mart’ta yapılan Temsilciler Meclisi seçimlerinin ardından koalisyon kurma çalışmaları başladı. Meclis Başkanı Khadija Arib tarafından görevlendirilen mevcut hükümetin Sağlık ve Spor Bakanı Edith Schippers 10 gün süren bir çalışmanın ardından seçimlerden en büyük parti olarak çıkan VVD ile seçimlerden kazançlı çıkan CDA, D66 ve GroenLinks’in birlikte koalisyon hükümeti kurmasının birincil hedef olduğunu açıkladı. Seçimlerden sonra oluşan siyasi tabloda kaybedenlerin değil, kazananların yeni koalisyon için kolları sıvamaları, hem siyasi temayüllere uygun, hem de bu şekilde seçmenin iradesi de doğrudan hükümete yansıtılmış olur.

Edith Schippers görevinin ikinci aşamasında dört partili bu koalisyon hükümetinin program çalışmalarını yapacak. Schippers bunun için, partilerin seçim beyannamelerinde koydukları hedefler olduğu kadar, hangi başlıkların vazgeçilmez, hangi konularda taviz verilebileceğinin analizini yapması gerekiyor. Yani öngörülen koalisyona katılacak partilerin kırmızı çizgileri belirlenecek. Hollanda en üst düzeyde zorlu bir siyasi pazarlık sürecinin içine girdi.

2012’den beri ikinci kez Kral Willem Alexander’ın hükümet kurma çalışmalarında rolü yok. 2012 seçimlerinden sonra Meclis, hükümet kurma inisiyatifinin bundan böyle Kralda değil, yasama erkinin başı Meclis Başkanı’nda olması gerektiğine karar vermişti. Meclis Başkanı Khadija Arib de bu inisiyatifi kullanarak seçimlerden en büyük parti çıkan VVD’li Edith Schippers’i görevlendirdi.

Hollanda’da koalisyon çalışmaları yapılırken Kral Willem Alexander, eşi Kralice Maxima’nın doğduğu Arjantin’de yurtdışı seyahatindeydi.

Hollanda’nın 5 Mayıs 1945’de Nazi işgalinden kurtulmasından sonra 72 yılda 30 koalisyon hükümeti kuruldu; 4 kez de istifa aşamasındaki koalisyon hükümetini erken seçimlere gitmeden tekrar canlandırma çalışmaları yapıldı.

Yani, ortalama yaklaşık 2 buçuk yılda yeni bir koalisyon hükümeti kurulan Hollanda 72 yılda yaşam kalitesi bakımından dünyada 6. sırada; ekonomik açıdan da 17 milyon nüfusu, 41 bin 500 kilometrekare alanıyla dünyanın 16. büyük ekonomisi. Dünyanın en küçük ülkelerinden birisi olmasına rağmen 2016’da 92 milyar dolara ulaşan tarım ürünleri ihracatıyla dünya rekoru kırdı.

Yani siyasi istikrarsızlığın abidesi Hollanda’yı bu duruma koalisyon hükümetleri getirdi. Onun için siyasi istikrarsızlıktan, koalisyon hükümetlerinden fazla korkmamak gerekir; yeter ki yeri ve zamanı gelince siyasiler ülke çıkarları için doğru kararlar alabilsinler.

Hollanda’da koalisyon kurma çalışmalarında partilerin seçim beyannameleri baz alındığından görüşmeler ve pazarlıklar genelde çok uzun zamana yayılıyor; ortalama koalisyon pazarlığı 3 ay sürüyor. 15 Mart seçimlerinden sonra koalisyona girmek isteyen partiler arasındaki farklılıklar göz önüne alınırsa, bu kez pazarlıkların dört ayı bulması pek de şaşırtıcı olmaz. Edith Schippers da yaptığı açıklamada yaz tatilinden önce, Temmuz ayının ortasına kadar koalisyon çalışmalarını bitirmeyi hedeflediğini söyledi.

Aylarca sürecek pazarlıklardan sonra koalisyon hükümetinin kurulamama ihtimali de mevcut. O zaman alternatif koalisyonlar tekrar gözden geçirilecek. Böyle bir durumda en rahat olan parti D66. Sosyal liberal kimliği ile hem sola yakın, hem de liberal sağa yakın. Çıkardığı sandalye sayısına bakılırsa alternatif merkez-sol hükümette de yer alması muhtemel.

Şu anda görüşülen olası koalisyona girecek tek sol parti olan GroenLinks’in ne yapacağı merak konusu. 30 yaşındaki genç parti lideri Jesse Klaver tecrübeli diğer liderler Rutte, Buma ve Pechtold’dan istediklerini koparabilecek mi? Faslı bir babadan, Endonezya asıllı bir anneden olma Jesse Klaver’ın ilginç bir kariyeri var. Henüz 23 yaşındayken Sosyal Ekonomik Konsey’e en genç üye olarak atanmış, 24 yaşında milletvekili, 28 yaşında ise parti lideri olmuş. 30 yaşında Bakan ve Başbakan Yardımcısı olma ihtimali büyük.

GroenLinks için en büyük sıkıntı dört partili koalisyonda tek sol parti olarak yer alması. Jesse Klaver seçimlerden önce de olası bir koalisyonda üç önemli önceliklerinin olduğunu açıkladı: daha insancıl bir mülteci politikası, vergi reformuyla adil gelir dağılımının sağlanması ve Paris İklim Anlaşmasının gerçekleştirilmesi için yurt içinde ve yurt dışında somut adımların atılması.

Jesse Klaver bu hedeflerin taviz vermeden hükümet programına alınmasını sağlayabilecek mi? Seçimlerden istediği sonucu aldıktan sonra pazarlıklardan da istediği sonuca ulaşıp koalisyona girerse partisi GoenLinks’i kuruluşundan 27 yıl sonra ilk kez iktidara taşımış olacak.

Jesse Klavern hem seçimlerden önce, hem de seçimlerden sonra tercihen merkez-sol bir koalisyon istediğini defalarca açıkladı; ancak bunun gerçekleşmesi için 5 partili bir koalisyon gerekiyor. Böyle bir koalisyona seçimlerin mutlak mağlubu PvdA da katılacak ki, Başbakan Rutte’nın buna sıcak bakmasına rağmen oylarının 3’te 2’sini kaybeden bir partinin tekrar hükümette yer alması seçmenin iradesine saygısızlık olur.

Diğer yandan VVD’nin içinde bulunacağı böyle bir hükümette sol-popülist Sosyalist Parti yer almayacağını bildirdiğinden 5 partili merkez-sol bir koalisyon pek gerçekçi sayılmaz.

Koalisyon görüşmelerinde bizim açımızdan en can alıcı nokta çifte vatandaşlık hakkının tekrar gündeme getirilmesi; daha doğrusu çifte vatandaşlık hakkının kaldırılması için 1963 Ankara Anlaşması’nın Hollanda tarafından tek taraflı iptal edilmesi için CDA’nın yaptığı çağrı var. Özellikle Rotterdam’da çıkan olaylardan sonra CDA lideri Buma televizyonda yaptığı ilk açıklamada bunu dile getirdi.

Buma’nın önerisinde birkaç teknik hata var. Bir defa çifte vatandaşlık ile Ankara anlaşması arasında herhangi bir bağlantı yok. Sadece Hollanda’yı değil, 28 AB üyesi ülkeyi bağlayan Ankara Anlaşması’nın tek taraflı olarak iptal edilmesi de öyle kolay kolay yapılacak bir iş değil.

Ama çifte vatandaşlık hakkı her hâlükârda koalisyon görüşmelerinde gündeme gelecek.

Koalisyon görüşmeleri radyo sessizliği içinde mi yürütülür, yoksa şeffaflık ilkesiyle her şey kamuoyu ile paylaşılır mı, bunu henüz kestiremiyoruz, ama Hollanda’nın parlamento merkezi Lahey’de bahar ayları çok sıcak tartışmalara gebe.

 

 

Elektronik posta: syavuz@kpnmail.nl
Twitter: @SYavuzTR
Facebook: www.facebook.com/selamunyavuz

 

 

   

 

 

 

© InterAjans/Haberlerin tüm hakları İnterAjans’a aittir, izinsiz kullanılamaz.

 

 

 

Paylaş

© 2001-2022 InterAjans.nl • Her hakkı saklıdır.

Back To Top
Inter Ajans
error: Content is protected !!